Les 3 Ware koers | Online cursus Vaarbewijs 2 & TKN

Het kompas

Er zijn verschillende noordrichtingen. Het kompasnoorden is waar het kompas heen wijst. Het magnetische noorden is waar het kompas heen zou wijzen als het niet door scheepsmagnetisme zou worden beïnvloed. Het ware noorden is richting de Noordpool. Het kompas wijst dus niet altijd precies naar de noordpool. Dit komt door de miswijzing die bestaat uit variatie en deviatie. Miswijzing tegen de klok in, oftewel van het noorden naar het westen is negatief. Miswijzing met de klok mee, oftewel van het noorden naar het oosten is positief.
De 32 streken van het kompas zijn hieronder in de tabel te vinden.

N

Noord

11¼°

NNNO

Noord   ten oosten

22½°

NNO

Noordnoordoost

33¾°

ONNO

Noordoost   ten noorden

45°

NO

Noordoost

56¼°

NONO

Noordoost   ten oosten

67½°

ONO

Oostnoordoost

78¾°

OONO

Oost   ten noorden

90°

O

Oost

101¼°

OOZO

Oost   ten zuiden

112½°

OZO

Oostzuidoost

123¾°

ZOZO

Zuidoost   ten oosten

135°

ZO

Zuidoost

146¼°

OZZO

Zuidoost   ten zuiden

157½°

ZZO

Zuidzuidoost

168¾°

ZZZO

Zuid   ten oosten

180°

Z

Zuid

191¼°

ZZZW

Zuid   ten westen

202½°

ZZW

Zuidzuidwest

213¾°

WZZW

Zuidwest   ten zuiden

225°

ZW

Zuidwest

236¼°

ZWZW

Zuidwest   ten westen

247½°

WZW

Westzuidwest

258¾°

WWZW

West   ten zuiden

270°

W

West

281¼°

WWNW

West   ten noorden

292½°

WNW

Westnoordwest

303¾°

NWNW

Noordwest   ten westen

315°

NW

Noordwest

326¼°

WNNW

Noordwest   ten noorden

337½°

NNW

Noordnoordwest

348¾°

NNNW

Noord   ten westen

360°

N

Noord

Variatie

Variatie is dat deel van de miswijzing wat ontstaat, omdat de magnetische velden die van de zuidpool naar de noordpool over de aarde lopen niet recht naar de noordpool lopen, maar “slingerend”. Daardoor wijst het kompas op de ene plek iets teveel naar het Westen en op de andere plek iets teveel naar het Oosten. De variatie halen we uit de dichtbijzijnde variatieroos op de kaart.

variatieroos

De magnetische velden verschuiven en de variatie verandert dus ook in de tijd. Als er in de kaart staat 10° W 2002 (8’E) betekent dat, dat de variatie 10 graden West was in 2002 en jaarlijks 8 minuten naar het Oosten verschuift. Dit staat in de variatieroos van zeekaarten. In de kustkaarten staat het niet, omdat deze toch jaarlijks opnieuw gekocht moeten worden, omdat die kaarten veel wijzigen.

Als we zouden willen berekenen wat de variatie is in 2013, dan berekenen we dat als volgt:
2013 ten opzichte van 2002 is 11 jaar later.
11 jaar x +8 minuten = +88 minuten, ofwel +1° 28'.
-10 + 1° 28' = -8° 32'.
De variatie in 2013 is dus 8° 32'W.
Let op: 8° 32'W is afgerond op hele graden 9°W, want 32' is meer dan de helft van 60' dus ronden we naar boven af (als afronden nodig zou zijn).

Deviatie

Deviatie is dat deel van de miswijzing, dat ontstaat door scheepsmagnetisme. De motor beïnvloedt bijvoorbeeld het stuurkompas. Omdat de kompasnaald altijd naar het noorden wijst en de boot met zijn scheepsmagnetisme om die kompasnaald heen draait is de deviatie afhankelijk van de koers. In de stuurtafel, ook wel deviatietabel genoemd, kan men de deviatie terugvinden die hoort bij een bepaalde voorgelegen kompaskoers. Hieronder een deviatietabel:

Kompaskoers

Deviatie

Kompaskoers

Deviatie 

-4

202,5°  +2

22½°

-2

225°  0

45°

 0

247,5°  -2

67½°

+2

270°  -4

90°

+4

292,5°  -5

112½°

+5

315°  -6

135°

+6

337,5°  -5

157½°

+5

360°  -4

180°

+4 

   

Het pijlkompas heeft ook last van deviatie. Gebruik die dus zo ver mogelijk van magnetische scheepsonderdelen.

Als we met het pijlkompas een peiling maken veronderstellen we de deviatie 0 omdat we natuurlijk geen deviatietabel hebben van een handpeilkompas, want het handpeilkompas heeft geen vaste plek aan boord.

Een deviatietabel geeft de deviatie per streek. Soms moet je dus middelen als je in het midden tussen 2 streken zit.

Hellingfout

Dit onderwerp is alleen voor TKN, niet voor KVB2

Helling van een schip heeft invloed op de kompasnaald omdat het verticale scheepsmagnetisme anders gepositioneerd wordt ten opzichte van het kompas (dat ook onder helling horizontaal blijft). Als het schip onder helling komt ontstaat er een aantrekkingskracht richting dat scheepsmagnetisme die te ontbinden is in een horizontale kracht (die zorgt voor een andere deviatie) en een verticale kracht (die geen invloed heeft op de kompasnaald) . Indien de helling verdubbeld, wordt ook de horizontale kracht verdubbeld en daarmee ook de hellingfout. De hellingfout is op noord - zuid koersen maximaal en op oost - west koersen 0. Dit komt omdat de horizontale kracht dan in de richting van het noorden of zuiden wijst waardoor de deviatie niet veranderd. Om de hellingfout te berekenen moet je eerst de ware koers omrekenen tot kompaskoers waarbij de hellingfout berekend moet worden. Dan bepaal je de hellingfout op de kompaskoers 0 graden. Dan wordt de koersfactor bepaald door de koersfactor uit de cosinusgrafiek af te lezen of door de koers in je rekenmachine te typen en op COS te drukken. Vervolgens bepaal je de hellingfactor, de hellingfout is tot 20 graden helling recht evenredig met de helling. Dus 2 x zoveel helling betekent dus 2 x zoveel hellingfout en een hellingfout van b.v. 4 graden bij 10 graden helling over stuurboord betekent een hellingfout van -4 graden bij een helling van 10 graden over bakboord. De hellingfout bereken je tenslotte door de hellingfout op een kompaskoers van 0 graden met de koersfactor en de hellingfactor te vermenigvuldigen.

Koersverbeteren

De formule voor het rekenen van kompaskoers naar ware koers onthouden we met het ezelsbruggetje:

KOMT DIE MAN VAN WERKENDAM?

(Kompaskoers, deviatie, magnetische koers, variatie, ware koers.)

Zet die optelsom recht onder elkaar (verticaal dus en niet horizontaal), zoals:

KK          (Kompaskoers)
DEV       (Deviatie)                          +
MK         (Magnetische Koers)
VA          (Variatie)                            +
WK         (Ware koers)

Vul de cijfers in die je weet en vul de onbekende in door deze te berekenen.

Als we van de kompaskoers (waar fouten inzitten) naar de ware koers (waar al wat fouten uitgehaald zijn) gaan rekenen noemen we dat koersverbeteren.

Rekenen van WK naar KK is koersverslechteren.

Een voorbeeld van koersverslechteren (we willen de kompaskoers weten):

Kk                          ?
Dev                        -2+
Mk                         98

Stel jezelf de vraag “Wat plus -2 is 98?
Antwoord = 100

Koersverslechteren

Bij koers verslechteren gebruiken we de magnetische koers om de deviatie op te zoeken in de deviatietabel, terwijl de deviatie in de tabel t.o.v. de kompaskoers wordt gegeven, maar die willen we juist berekenen en die weten we dus niet.

Als we bij zowel koersverbeteren als koersverslechteren de KK bovenaan laten staan en de WK onderaan blijft het altijd een optelsom. Veel boeken gaan bij koersverslechteren de WK bovenaan zetten en de KK onderaan, dat betekent dat de tekens draaien, + wordt -. Het is makkelijker om bij koersverslechteren de KK bovenaan te laten en gewoon de onbekende in te vullen.

Bekijk de PowerPoints

Om de powerpoint's te bekijken moet u eerst even inloggen. Heeft u nog geen account? Dan kunt u zich daarvoor aanmelden.

PowerPoints

Vragen en antwoorden

Vraag 1: Wat is de variatie in 2002 als er staat 4° W 1983 (8’E)?

Vraag 2: Hoeveel streken heeft een kompas?

Vraag 3: Kompaskoers 45°, var 3°W, dev -5° Wat is de ware koers?

Vraag 4: De ware koers is 0°, var 3° west, dev -1° Wat is de kompaskoers?

Vraag 5: Het verschil tussen Kompaskoers en Magnetische koers is:

Vraag 6: Wat is de deviatie in de deviatietabel in het bovenstaande artikel bij een kompaskoers van 280 graden?

Vraag 7: U vaart op de lichtenlijn van Enkhuizen op kompaskoers 36°. U ziet in de kaart dat de ware peiling van die lichtenlijn ook 36° is. In de variatieroos in de kaart staat variatie –2°. Wat is de berekende deviatie?

Vraag 8: De ware koers is 185. De variatie is +3. Deviatie haalt u uit de tabel. Wat wordt de te sturen kompaskoers?

Vraag 9: Op welke koersen is de hellingfout het grootste?

Vraag 10: Deviatie is het verschil tussen de:

Antwoorden worden verstuurd aan het e-mailadres dat u hier opgeeft.
Deelnemers aan de cursussen dienen akkoord te gaan dat hun e-mailadres wordt opgenomen in onze mailinglijst. U kunt zich met 1 klik gratis afmelden voor onze maandelijkse nieuwsbrief. Wij geven uw e-mailadres nooit door aan derden.

Om uw bezoek aan onze website nóg makkelijk en persoonlijker te maken zetten we cookies (en daarmee vergelijkbare technieken) in.
Meer informatie Ok